مصطفى النوراني الاردبيلي
358
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
تركيبات شيميايى : در ريشه اين گياه آلكالوئيد سمّى متبلورى به نام ديكتافنين و مواد ديگرى به نام كولين ، ترى كونين ، اوباكولاكتون و اسانس روغنى فرّار يافت مىشود . در برگهاى گياه نيز مواد دراگن درف ، پوس ، اسكيميانين و مقدار كمى ديكتامنين وجود دارد . خواص - كاربرد : در هند از پوست ريشه اين گياه كه معطّر و تلخ است در موارد تبهاى نوبهاى ، بيماريهاى عصبى ، هيسترى يا در كمى ترشحات عادت ماهيانه در مواقعى كه بهطور طبيعى بايد باشد ، توصيه مىشود . در هند و چين و مالايا جوشانده ريشه اين گياه در مواردى مانند : ناراحتيهاى پوست و جرب تجويز مىشود . « 1 » عَلَسْ به فارسى جو گندم ، گندم رومى و در كُتب طبّ سنّتى با نامهاى خندروس ، عَلَسْ و سُلْتْ ذكر مىشود . مشخصات : خندروس به پوست گندم چسبيده است و آنها را بايد با آسياب خاصى جدا ساخت و سنبلههاى آن خيلى شل است . دانههاى گياه پهنتر از ساير غلات است و داراى بافت شاخى يا استخوانى است . و كاه آن نيز بيشتر از ساير غلات و مجوف و توخالى و غشاى آن ضخيمتر است . خواص - كاربرد : بلغم و خون جامد را تحليل مىبرد و قابض است و ثقيل و نفاخ مىباشد ، مواد مغذيه آن زياد و براى سل و اسهال نافع است . اگر آب پخته آن را صاف كرده تنقيه نمايند ، براى زخم رودهها مفيد و جانشين ذرت است . « 1 »
--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 6 ، ص 70 ؛ صيدنه ، ص 200 . ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 1 ، ص 341 ؛ محيط اعظم ، ص 310 .